Posts Tagged ‘lezen’

Boeken (niet) op eigen termen lezen

How to read leerde mij dat ik boeken op hun eigen termen moet lezen. Je moet de definities die de schrijver je aan het begin van het boek geeft als gegeven accepteren om het boek te kunnen lezen. How to read zegt trouwens ook dat geen enkel boek en geen enkele lezer volmaakt is. Ter illustratie.

Marc Oosterhout publiceerde De Kunst van het Kiezen, een boek over de brands van politieke partijen. Hij begint, zoals het hoort, met zijn definities. Hij omschrijft populisme als een stijl van politiek bedrijven. Daar heeft hij niet helemaal ongelijk in, maar hij mist wat mij betreft een cruciaal onderscheid. Populisme is politiek bedrijven vanuit de stelling dat geen enkel ander instituut dan de volkswil telt. Populisten onderscheiden zich van democraten omdat ze stellen dat zij alleen de ware volkswil vertegenwoordigen, en ze verzetten zich actief tegen alles wat hen daarbij in de weg ligt, zoals rechterlijke macht, ambtenaren, de pers, en maatschappelijke organisaties. Dat is wat populisme wat mij betreft gevaarlijk maakt, dat streven naar gelijkschakeling.

En als je dat niet begrijpt, heb je bij mij je ethos als kenner van politiek verloren. Het boek is weer terug naar de bibliotheek.

Met mijn leesclub bespraken we The Road van Cormac McCarthy. Het boek deed mij niet veel, waarschijnlijk deels omdat ik het in vertaling las, en in een boek van 176 pagina’s telt elk woord. Dat je je als lezer ook in 176 pagina’s kunt vervelen, bewees dit boek voor mij. Maar er was iets anders wat me dwars zat aan het boek, of in elk geval dat me niet beviel. In de bespreking verwees ik onder anderen naar The Parable of the Talents van Octavia Butler als een boek dat voor mij veel realistischer omgaat met een half-vergane wereld. In de wereld die Butler tekent speelt het opbouwen van een gemeenschap een cruciale rol.

Pas in de trein terug realiseerde ik me wat me niet beviel in het boek. Ik geloof het niet.

Mensen zijn fundamenteel groepsdieren en belachelijk optimistisch. Het gaat er bij mij gewoon niet in dat een volwassen kerel werkelijk gelooft dat hij en zijn zoontje met z’n tweeen beter af zijn dan in een groep, hetzij met familieleden, hetzij een gekozen familie. Als het boek bedoeld was als kritiek van het Amerikaanse ideaal van de lone righteous man had het misschien voor me gewerkt. Maar op geen enkel moment wordt zijn keuze van voldoende context voorzien om hem invoelbaar te maken, wat mij doet vermoeden dat McCarthy een zo ander mensbeeld heeft dan ik dat ik me makkelijker kan inleven in een megalomane dwerg die door de ruimte reist dan in zijn volwassen verteller op aarde.

Ook dat heb ik weer teruggebracht naar de bibliotheek.

Conclusie: word lid van de bieb, dan kun je pijnloos risico’s nemen in je boekenkeuzes.